שולחן ערוך, אורח חיים

Choulhan Aroukh — Orah Haim, siman 418

Rabbi Yossef Karo · Rema : Rabbi Moche Isserles · Le jeûne à Roch Hodech
En bref - de quoi parle ce chiour ?

Il est interdit de jeûner à Roch Hodech ; règles du jeûne décrété, du vœu, du serment et du jeûne pour un rêve.

Attention : ceci n’est pas la halakha. C’est seulement une synthèse des points de cette page. La halakha est donnée par les rabanim.

SUJETLe jeûne à Roch Hodech
À FAIREJeûne pour un rêve
Celui qui jeûne à Roch Hodech pour un rêve doit observer un jeûne pour son jeûne.
À FAIREHatara de sage
Nécessaire si le jeûne a été accepté par un langage de neder (הרי עלי).
À ÉVITERJeûne simple
Il est interdit de jeûner à Roch Hodech.
À ÉVITERDécret de jeûne
On ne décrète pas de jeûne sur le tsibbour à Roch Hodech, à ‘Hanouka et à Pourim.
OUIJeûne de tsibbour entamé
Si l'on a commencé à jeûner avant Roch Hodech, on n'interrompt pas et on achève jusqu'au soir.
OUISerment (issour kolel)
S'il s'est engagé par serment à jeûner un nombre de jours incluant Roch Hodech, le serment prend effet.
OUISerment explicite
Le serment de jeûner à Roch Hodech prend effet car l'interdit n'est que rabbinique (sauf avis du Rambam).
NONAcceptation ordinaire
Un yahid qui a pris le jeûne en langage d'acceptation ordinaire n'a pas besoin d'hatara.
Il est interdit de jeûner à Roch Hodech ; règles du jeûne décrété, du vœu, du serment et du jeûne pour un rêve.

Glossaire

hatara
annulation (d’un vœu ou d’un serment) par un sage
neder
vœu
הרי עלי
« voici que cela m’incombe », formule de vœu
issour kolel
interdiction englobante : le serment porte aussi sur des jours permis et s’étend donc au jour interdit
taanit ‘halom
jeûne observé après un mauvais rêve

ראש חודש אסור בתענית:

Roch Hodech est interdit au jeûne.

אין גוזרין תענית על הצבור בראשי חדשים חנוכה ופורים ואם התחילו שגזרו להתענות כך וכך ימי' והתחילו בהם קודם ר"ח אפי' יום א' אין מפסיקין ומתענין ומשלימין:

On ne décrète pas de jeûne sur le tsibbour à Roch Hodech, à ‘Hanouka et à Pourim. Si l’on a commencé — qu’on a décrété de jeûner un tel nombre de jours et qu’on a commencé avant Roch Hodech, même un seul jour — on n’interrompt pas : on jeûne et l’on achève jusqu’au soir.

יחיד שקבל עליו תענית כך וכך ימים ופגע בו ר"ח או שקיבל עליו להתענו' בר"ח אם קבלו בלשון קבל' תעני' בעלמא אינו צריך התרה ואם קבלו עליו בלשון הרי עלי שהוא לשון נדר צריך התרת חכם (ועיין בי"ד סי' רט"ו ס"ג):

Un yahid qui a accepté sur lui un jeûne de tel et tel nombre de jours et que Roch Hodech y tombe, ou qui a accepté de jeûner à Roch Hodech : s’il l’a pris en langage d’acceptation de jeûne ordinaire, il n’a pas besoin d’hatara ; s’il l’a pris par הרי עלי, qui est un langage de neder, il faut l’hatara d’un sage.

אם נשבע להתענו' כך וכך ימים ואירע בהם ר"ח השבועה חלה עליו מטעם איסור כולל ואם נשבע בפירוש להתענו' בר"ח נ"ל שחלה עליו שבועה כיון שאינו אלא מדרבנן אלא שמדברי הרמב"ם נראה לכאורה שהוא מדאורייתא [וע"ל סי' תק"ע]:

S’il s’est engagé par serment à jeûner tel et tel nombre de jours et que Roch Hodech y survient, le serment prend effet au titre de l’issour kolel. S’il a juré explicitement de jeûner à Roch Hodech, il me semble que le serment prend effet, puisqu’il ne s’agit que d’un interdit rabbinique ; toutefois, d’après les propos du Rambam, il semble à première vue que c’est de la Torah.

המתענה בר"ח או בחנוכה ופורים תעני' חלום צריך למיתב תעניתא לתעניתיה:

Celui qui jeûne à Roch Hodech, ou à ‘Hanouka et à Pourim, un jeûne pour un rêve doit observer un jeûne pour son jeûne.